اصول حسابداری

اصول حسابداری

اصول حسابداری یک سلسله قواعد و اصول کلی است که کلیه حسابداران به عنوان الگوی انجام کار خود در طی کلیه مراحل حسابداری استفاده می نمایند. این اصول و ضوابط توسط عده‌ای از حسابداران خبره و اهل فن در هر کشور پس از بررسی‌های فراوان تدوین می شود و مورد قبول اکثریت قریب به اتفاق حسابداران متخصص می باشد. همانطور که قبلا اشاره شد وظیفه تدوین این اصول را در ایران سازمان حسابرسی بعهده گرفته است.

بر اساس بند چهار تبصره دو ماده واحده مصوب 1362/10/5 تدوین اصول و ضوابط فنی قابل قبول حسابداری و حسابرسی جز وظایف سازمان حسابرسی تعیین گردیده است که از طریق انتشار استانداردهای بررسی و پذیرفته شده، این اصول را به جامعه عرضه می دارد و معمولا بوسیله الزام از طریق سازمان‌های مربوطه از قبیل دارایی و بیمه و بورس و غیره اجرای آن را در جامعه جاری می‌سازد.

اگر هر حسابدار مطابق سلیقه و تمایل شخصی خود اقدام به انجام عملیات مالی و حسابداری از قبیل ثبت و تلخیص و طبقه‌بندی اطلاعات نماید، اطلاعات ثبت‌شده قابلیت مقایسه با اطلاعات سایر موسسات و شرکت‌ها را نخواهد داشت و طبیعتا به تعداد حسابداران موجود فرم و طبقه بندی اطلاعات مالی خواهیم داشت به همین دلیل است که جهت انجام عملیات مالی نیاز به دستورالعمل‌ها و ضوابط مشخصی است که به این ضوابط و راهکارها، اصول حسابداری می گویند.

اصل بهای تمام شده تاریخی  –  اصل تطابق هزینه‌ها با درآمدها  –  اصل تحقق درآمد  –  اصل افشاء

اصل بهای تمام شده تاریخی

بر اساس این اصل حسابداری، تمام وقایع و رویدادهای مالی به بهای تمام شده یعنی کلیه هزینه‌هایی که برای بکارگیری یک دارایی صرف می شود و در تاریخی که وقوع یافته است در صورت‌های مالی ثبت و منعکس می گردد و اگر بعدا به هر دلیلی از قبیل تورم قیمت آن افزایش یافت، این افزایش قیمت شناسایی و ثبت نخواهد شد.

هنگام انجام معامله، بهای تمام شده دارایی‌های براساس قیمت نقدی و یا معادل آن شناسایی و اندازه گیری می شود و اگر یک دارایی با دارایی دیگر مبادله و معاوضه شود، دارایی بدست‌آمده جدید بر اساس قیمت عادلانه دارایی واگذار شده قبلی شناسایی می شود. بطور مثال اگر یک دستگاه اتومبیل وانت با یک دستگاه اتومبیل سواری معاوضه شود بهای سواری به بهای ارزش روز و عادلانه اتومبیل وانت در دفاتر ثبت می شود.

این اصل از اصول پذیرفته‌شده حسابداری است اگر چه دارایی‌ها ممکن است پس از گذشت زماندارای افت ارزش شوند و یا قیمت‌ها با توجه به گذشت زمان تغییر یابد.

اصل تحقق درآمد

با توجه به اصل فوق کلیه درآمدها صرف نظر از اینکه در چه زمانی وجه آن نقد می شود به محض تحقق شناسایی و ثبت می شود و در واقع زمانی درآمد شناسایی و ثبت می‌شود که مبادله و داد و ستد انجام شده باشد و “فرآیند کسب سود” کامل شده و یا تا حد زیادی کامل شده باشد. فرآیند کسب سود که ممکن است بعدا نیز بارها و بارها بکار برود به چرخه عملیاتی میگویند که شامل مراحل خرید و تهیه مواد اولیه جهت ساخت و تولید کالا و یا خدمات و فرآیند ساخت و تکمیل محصول و فروش و انتقال مالکیت آن و دریافت وجه نقد ناشی از فروش محصول یا خدمت است.

اکثرا هنگام فروش کالا و انتقال مالکیت آن به مشتری فرآیند کسب سود را کامل شده تلقی می نمایند. بطور مثال بر اساس اصل فوق و در صورت پیش دریافت از یک مشتری جهت فروش کالا، چون فرآیند کسب سود و انتقال مالکیت به سود مشتری وقوع نیافته است نمی‎توان درآمد را تحقق یافته دانست و آن را شناسایی و ثبت نمود.

اصل تطابق درآمد با هزینه

سال‌ها پیش استاد ما این اصل را اصل وضع هزینه‌های یک دوره از درآمدهای همان دوره می‌نامید که اگرچه نامی طولانی است اما به واقع خلاصه معنی اصلی این اصل است. بر اساس این اصل پس از اندازه‌گیری درآمدهای یک دوره مالی بایست هزینه‌های انجام شده جهت کسب درآمد مربوط به همان دوره مالی معین و با درآمد مذکور مقابله شود تا سود همان دوره بدست آید. بعضی از این هزینه‌ها با درآمدها ارتباط مستقیم و آنی دارد یعنی کسب درآمد با وقوع هزینه در یک زمان است و همزمان با شناسایی درآمد هزینه آن هم شناسایی می‌شود. همانند هزینه حمل کالای فروش رفته و یا بهای تمام شده کالای فروش رفته و یا حق العمل فروش که میتوان آن را به یک درآمد خاص و در یک دوره خاص تعمیم داد. بعضی از هزینه‌ها که واقع می‌شود برای کسب درآمد در یک دوره زمانی خاص نمی‌باشد و به چندین دوره مالی ارتباط دارد که باید متناسب با زمان و با روش معقول و منطقی بین دوره‌های مالی سرشکن و تقسیم شود، مانند هزینه استهلاک دارایی‌ها و یا بهره‌های پرداختی وام‌های بلند مدت که بازپرداخت آن بیش از یک دوره بطول می‌انجامد. همچنین بعضی از هزینه‌ها یی که نمی‌توان مستقیما ارتباط آن را با درآمد مشخصی مرتبط دانست مانند هزینه‌های آموزش کارکنان موسسه و یا هزینه‌های بازاریابی و تبلیغات، باید بلافاصله شناسایی شده و با درآمدهای دوره تطابق داده شود.

اصل افشاء

بر اساس این اصل کلیه اطلاعات لازم جهت افراد خارج از واحد تجاری می بایست در صورت‌های مالی کاملا افشاء شود به نحوی که به آن‌ها در اخذ تصمیم در مورد واحد تجاری کمک کند. این اصل در موارد مختلف نافذ است مثلا در مورد موجودی کالا، روش‌های قیمت گذاری باید کاملا مشخص و اعلام شود که از چه روشی برای قیمت گذاری موجودی‌ها استفاده گردیده است و یا تغییراتی که در روش‌های ثبت وقایع مالی رخ داده کاملا افشا شود تا موجب گمراهی تصمیم گیرندگان نشود. این افشاء می‌تواند در صورت‌های مالی و یا یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی و یا به صورت اطلاعات تکمیلی باشد.

نویسنده: محمدحسین صفایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *